Special | De Noppenaffaire
In dit artikel:
In maart 1970 speelde Ajax twee gedenkwaardige kwartfinales tegen het Oost-Duitse FC Carl Zeiss Jena in de Jaarbeursstedenbeker. De heenwedstrijd in het ijskoude Jena ging de boeken in als de beruchte “Noppenaffaire”: het veld was spekglad door sneeuw en ijs, Ajax gleed weg terwijl de thuisploeg opvallend stevig stond. Na dertig minuten stond Ajax al 3-0 achter; Roland en Peter Ducke waren bepalend. Tijdens de wedstrijd bleek dat Jena-spelers hun noppen hadden aangescherpt en sommige schoenen spikes leken te bevatten, waardoor Ajax-speler Wim Suurbier zwaar gewond raakte aan een diepe vleeswond. Scheidsrechtercontroles bevestigden de ongewone schoenkeuze, wat grote woede bij trainer Rinus Michels en zijn spelers veroorzaakte.
Die woede mondde uit in wraak: een week later in Amsterdam — in het Olympisch Stadion — walste Ajax overtuigend over Jena en won met 5-1, een van de sterkste optredens uit het Michels-tijdperk. Velibor Vasović had in Jena nog de belangrijke 3-1 gemaakt die hoop gaf voor de return; in Amsterdam werd die hoop met gezag omgezet in een klinkende zege, waarmee Ajax doorging in Europa.
De confrontatie speelde zich af in de opbouwfase van het Gouden Ajax. Een jaar eerder had Ajax furore gemaakt door onder meer Benfica uit te schakelen en in 1969 de eerste Europa Cup I-finale te bereiken (die verloren werd van AC Milan). Omdat Ajax in 1969 de landstitel miste, speelde het in 1969/70 in de Jaarbeursstedenbeker, de voorloper van de UEFA Cup/Europa League. Tegen Jena stond tegenover het technisch vernuft van spelers als Johan Cruijff en Piet Keizer de sterkte van de Ducke-broers; Peter Ducke, toen een wereldnaam, werd door Pelé ooit tot de tien beste spelers ter wereld gerekend. Over Ajax zei hij later nog: "Ajax was niet zomaar een ploeg, het was een wereldploeg."
Historisch gezien zijn de duels met Jena een markant voorbeeld van de emotie en rivaliteit in de Europese toernooien van toen: een controversiële heenwedstrijd met fysieke en materialele onregelmatigheden en een verpletterend antwoord in de return. Waar Ajax daarna wereldwijd zou uitgroeien tot topclub, verloor Carl Zeiss Jena later aan glans; in seizoen 2025/26 speelt de club op het vierde Duitse niveau (Regionalliga Nordost).